Panel elewacyjny i farba: ile kolorów z jednej półki powtarza druga

Elewacja rzadko jest z jednego materiału. Panel idzie na ściany, a farba na to, co zostaje wokół niego: cokół, podbitkę, obróbki, garaż, mur przy wjeździe. Kolor wybiera się raz, ale kupuje z dwóch różnych półek, i te półki nie są równe.

Na polskim rynku panel elewacyjny to 120 aktywnych pozycji w ośmiu liniach u dwóch producentów. Farba elewacyjna to 7 646 pozycji w sześciu wzornikach u sześciu producentów. Różnica jest sześćdziesięciokrotna i to ona ustawia kolejność decyzji, choć na budowie zwykle nikt jej nie wypowiada.

Before

After

Pierwsza liczba: półka paneli jest krótka i to jej największa zaleta

Sto dwadzieścia pozycji brzmi jak mało i faktycznie jest to mało, ale liczba pozycji nie jest liczbą kolorów. Po odrzuceniu powtórzeń zostaje 109 różnych wartości koloru, a po zejściu do progu, poniżej którego dwie wartości przestają się różnić na ścianie, 93. Panel z panelem trzeba więc porównywać rzadziej, niż wynikałoby z katalogu: przy kilkunastu parach różnica jest widoczna na próbce i przestaje być widoczna na elewacji.

Po stronie farby ten sam rachunek daje inne proporcje. Z 7 646 pozycji różnych wartości jest 7 472, czyli tam katalog obiecuje mniej więcej to, co daje.

Krótka półka to nie ubóstwo. To znaczy tylko tyle, że panel wybiera się z dziesiątek, farbę z tysięcy, i że pytanie „czy farba powtórzy ten kolor” jest znacznie łatwiejsze niż pytanie odwrotne.

Druga liczba: 15 barw panelu, których nie powtarza żaden wzornik

Każda ze 109 barw panelu dostała najbliższy kolor z każdego z sześciu wzorników dostępnych w Polsce: Tikkurila, Caparol, Jotun, Brillux, Dekoral i Śnieżka. Liczone na współrzędnych barwy, nie na nazwach.

Z tych 109 barw:

• 80 ma odpowiednik u dwóch producentów lub więcej. Tu kolor jest ustalony, a o zakupie decyduje cena, termin i to, czym maluje ekipa.
• 14 ma odpowiednik dokładnie u jednego. Wybór wzornika przestaje być obojętny, bo pięć pozostałych trafia w jasność, ale rozjeżdża się w odcieniu.
• 15 nie ma odpowiednika u nikogo. Najbliższa farba jest już innym kolorem, a nie tym samym kolorem nieco obok.

Zasięg poszczególnych wzorników na tej samej półce: Tikkurila 77 barw ze 109, Caparol 63, Jotun 60, Brillux 50, Dekoral 25, Śnieżka 19. Ostatnie dwie liczby mówią o wielkości wzornika, a nie o jakości farby.

Trzecia liczba: rozjazdy nie są rozrzucone po palecie

Najważniejsze jest to, gdzie siedzi te piętnaście barw bez pary, bo nie siedzą przypadkowo. Pięć to brązy, pięć zielenie, trzy czerwienie, dwie z grupy beżowo-oliwkowej. W szarościach nie ma ani jednej: wszystkie 32 wartości szarości mają bliski odpowiednik w co najmniej jednym wzorniku, zwykle w kilku.

To dzieli półkę na dwie części, które prowadzą się zupełnie inaczej.

Szarości, biele i czernie: kolejność dowolna. Grafit panelu i grafit farby spotykają się bez trudu, bo obie półki mają tu gęsto. Można wyjść od farby, można od panelu.

Nasycone zielenie, czerwienie i ciepłe brązy: najpierw panel. Zieleń panelu bywa czystsza, niż oferują wzorniki elewacyjne, a najbliższa farba wychodzi jaśniejsza albo przesunięta w odcieniu. To samo dotyczy nasyconych czerwieni i drewnopodobnych brązów w powłokach akrylowych. Jeśli decyzja zacznie się od farby, część tych paneli po prostu wypadnie z gry, a nikt tego nie ogłosi.

Jak czytać poniższe tabele

Każdy wiersz to jedna barwa panelu, tak jak publikuje ją producent, a obok niej najbliższe kolory ze wzorników oraz słowna ocena, jak blisko jest naprawdę.

Trzy zastrzeżenia.

Ta sama wartość to nie ta sama powierzchnia. Płyta włóknocementowa i gładka powłoka malarska nie oddadzą tej samej wartości koloru tak samo, bo o tym, jak wraca światło, decyduje faktura i połysk. Te dopasowania prowadzą do właściwej karty kolorów. Nie zastępują próbki wyniesionej na ścianę.

Ta strona nie orzeka o dostępności. Producenci publikują wartości kolorów, ale nie publikują pełnej siatki „ten kolor w tej fakturze i w tym formacie”. Wiadomo, że producent pracuje na rynku polskim; czy dana pozycja jest dostępna w wybranym wykończeniu, potwierdza się przy zamówieniu, u niego albo w hurtowni.

Nazwa nie jest adresem. Panele mają własne kody, wzorniki farb własne. Dlatego w każdym wierszu stoi wartość, a nie tylko nazwa.

Szarości: tu obie półki się spotykają

Brązy i beże: tu zaczyna się rozjazd

Brązy dzielą się wyraźnie. Przygaszone brązy włóknocementowe mają pary bez trudu, a drewnopodobne powłoki na panelu winylowym nie mają ich wcale: najbliższa farba do koloru złotego dębu różni się o kilka jednostek, czyli jest po prostu innym kolorem.

Zielenie: półka, na której panel decyduje pierwszy

Panel ma jedenaście odcieni zieleni, a tylko część z nich ma cokolwiek naprawdę blisko. Im czystszy odcień, tym gorzej: wzorniki elewacyjne trzymają jasność, ale nie dociągają nasycenia.

Czerwienie i błękity: pojedyncze trafienia

Przy czerwieniach wynik zależy od tego, jak ciemny jest panel. Ceglaste i wiśniowe mają zwykle jedno trafienie na sześć wzorników, rzadko żadne. Błękity wypadają lepiej, bo mieszczą się w środku palet elewacyjnych.

Co z tego wynika przy zamawianiu

Kolejność jest jednokierunkowa i wynika wprost z długości obu półek. Panel nazywa się pierwszy, farba dopasowuje się do niego. Odwrotna droga działa tylko w szarościach, bieli i czerni, czyli tam, gdzie obie półki mają gęsto.

Trzy rzeczy, które warto ustalić przed zamówieniem:

1. Kod, nie nazwa. Dwa „beże” z dwóch wzorników nie są wymienne, nawet jeśli na karcie wyglądają tak samo. W zamówieniu ma stać kod pozycji.
2. Ile wzorników trafia w wybrany panel. Jeśli tylko jeden, to nie jest wybór farby, tylko wybór producenta, i trzeba to wiedzieć zanim ekipa kupi to, czym zwykle maluje.
3. Próbka na ścianie, o różnych porach dnia. Wartość koloru prowadzi do właściwej karty. O tym, jak kolor zachowa się na fakturze panelu i na gładkiej powłoce obok, decyduje światło na miejscu.

Kiedy panel i kolory wokół niego są już wybrane, następny krok to zobaczyć je razem na własnym domu, a nie na próbkach obok siebie. W aplikacji GetFacade wgrywa się zdjęcie budynku, wskazuje linię i pozycję, i dostaje się widok elewacji z tym zestawieniem, a do niego kosztorys materiałów i robocizny.